GENEZA RELIGII

W przeszłości człowiek nie posiadał znajomości praw rządzących otaczającym go światem, a także jego ciałem. Nie mogąc znaleźć dającego się zrozumieć, logicznego wyjaśnienia obserwowanych zjawisk, szukał wyjaśnień poza rozumem i doświadczeniem i przekazywał je pozostałym członkom społeczności.

Tak powstały liczne wierzenia, które z upływem czasu ewoluowały do postaci religii.

Niektóre z nich zdobyły wielkie uznanie (zasięg światowy), inne znikome (w obrębie jednego plemienia).

Duży zasięg i licznych wiernych zyskały religie, które ze względu na swój charakter, dawały absolutną władzę przywódcom duchowym i świeckim. Umożliwiały łatwą manipulację wiernymi, a sprzeciw był równoznaczny ze sprzeciwem Bogu i surowo karany. Rozprzestrzeniły się one głównie przy pomocy oręża (np. poprzez "święte wojny", prowadzone i dziś przez islamskich fundamentalistów). Dlaczego jednak religie trwają nadal tam, gdzie już nikt tego nie wymusza? " ....Religia trwa nie z powodu cynicznej manipulacji księży ani z pewnością nie z powodu prawdziwości doktryny, ponieważ różne sprzeczne ze sobą religie trwają równie dobrze. Doktryny religijne trwają ponieważ wpaja się je dzieciom w wieku, gdy są podatne na sugestie; gdy dzieci dorosną wpajają je z kolei własnym dzieciom. Inaczej mówiąc, zdaniem Dawkinsa, wiara utrzymuje się z powodów epidemiologicznych..." Powyższy fragment zaczerpnięto z książki Granice złożoności P. Coveneya i R. Highfielda. Autorzy tej książki cytują tutaj słowa Richarda Dawkinsa, sławnego profesora biologii Uniwersytetu Oksfordzkiego, twórcy m.in. bestsellera Samolubny gen, traktującego o genach, które są motorem biologicznej ewolucji. Dawkins (w rozdziale Memy: Nowe replikatory) tworzy analogię tezy dotyczącej replikacji genów na replikację tzw. memów.

Mem definiuje jako jednostkę przekazu kulturowego, którą jest np. melodia, idea, obiegowy zwrot czy też fason ubrania. Memy rozprzestrzeniają się od umysłu jednego człowieka do następnego na zasadzie naśladownictwa, czego niezliczone przykłady znajdujemy w codziennym życiu. Jednym z przykładów niezwykle skutecznego memu jest idea Boga. ..."Nie wiemy, skąd się wzięła w puli memów.- pisze Dawkins - ...Przypuszczalnie powstała wiele razy na drodze niezależnych mutacji. W każdym razie z pewnością jest bardzo stara. W jaki sposób się replikuje? Słowem mówionym i pisanym, wspomaganym przez wspaniałą muzykę i wielkie dzieła sztuki. Czemu ma tak wysoką przeżywalność? .......Udziela prawdopodobnie brzmiącej odpowiedzi na głębokie i dręczące pytania o sens istnienia. Zdaje się obiecywać, że niesprawiedliwości tego świata zostaną naprawione na tamtym....łagodzą dotkliwość doczesnych niedostatków, i choć istnieją tylko w naszej wyobraźni, nie są przez to ani trochę mniej skuteczne, będąc w tym podobne do placebo podanego przez lekarza. Oto niektóre z powodów łatwości, z jaką idea Boga jest kopiowana przez mózgi kolejnych pokoleń....

Współczesny człowiek na tyle rozwinął naukowe wyjaśnienia rzeczywistości (a przy tym demokratyczne struktury władzy nie narzucają już wiary w Boga), że nie potrzebuje już polegać na wierze. Lepiej jest bowiem wiedzieć, niż wierzyć. Wiedza daje poczucie pewności; uniemożliwia manipulację i zastraszenie, gdyż podlega sprawdzeniu jednocześnie w wielu laboratoriach i umysłach na świecie. Rozwój intelektualny daje możliwość współpracy w społeczeństwie nie w oparciu o strach przed karą bożą, ale w oparciu o zrozumienie korzyści płynących z takiego postępowania.

"...nawet jeśli przyjmiemy pesymistyczny punkt widzenia, że pojedynczy człowiek jest z gruntu egoistyczny, nasza świadomość przyszłości - zdolność do jej symulacji w wyobraźni - mogłaby nas ustrzec przed najbardziej samolubnymi wybrykami ślepych replikatorów. A przynajmniej odpowiednie wyposażenie naszych umysłów umożliwia nam kierowanie się długofalowymi egoistycznymi celami, a nie tylko egoistycznymi celami doraźnymi. Umiemy dostrzegać trwałe korzyści płynące z uczestnictwa w "pakcie gołębi" i potrafimy zasiąść przy wspólnym stole, by przedyskutować, co uczynić, by ten pakt był owocny. Mamy moc przeciwstawienia się samolubnym genom, z którymi przyszliśmy na świat, a jeśli trzeba, także samolubnym memom, którymi nas indoktrynowano. Możemy nawet zastanowić się nad sposobami świadomego kultywowania i rozwijania czystego, bezinteresownego altruizmu - czegoś, co w naturze nie występuje...

Strona główna | Sprzeczności pomiędzy religiami | Linki do wydawnictw naukowych | Dowody na istnienie Boga

Autor strony